စီးပြားေရး အလားအလာေကာင္းမ်ားႏွင့္ ေတြ႕ၾကံဳရမည့္အခက္အခဲမ်ား

(တူေဒး)
ကုိကုိ ဘာသာျပန္သည္။
အတြဲ ၂၈ ၊ အမွတ္ ၅၅၆ ( ၁၀ - ၁၆ ၊ ၂ ၊ ၂၀၁၂)

ကာလရွည္ၾကာ ထိန္းသိမ္းခံထားခဲ့ရေသာ ဒီမုိကေရစီေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ၾကားျဖတ္ေရြး ေကာက္ပြဲအတြက္ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးေရး ဆင္းေနခ်ိန္တြင္ ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္သည္ စင္ကာပူႏုိင္ငံသို႔ တရား၀င္ အလည္အပတ္ခရီး ေရာက္ လာသည္။
အဆင့္ျမင့္ကုိယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ႀကီးကို ဦးေဆင္လာခဲ့ေသာ သမၼတႀကီး၏ ခရီးစဥ္အၿပီးတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဘ႑ာေရး၊ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈဥပေဒႏွင့္ ကုန္သြယ္ ေရးကိစၥမ်ား အပါအ၀င္ အဓိကက႑မ်ားတြင္ ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးေရးႏွင့္ နည္းပညာအကူအညီ ေပးေရး သေဘာ တူညီခ်က္မ်ားကို လက္မွတ္ေရးထုိးခဲ့ ၾကသည္။
တစ္ပတ္အတြင္း တစ္ခ်ိန္ တည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ ဤအျဖစ္အပ်က္ ႏွစ္ခုက ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္ အေျပာင္းအလဲကို ျပတ္သားထက္သန္စြာ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ ခ်၍ လုပ္ကိုင္ေနပုံႏွင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေပၚ ႏုိင္ငံတကာ၏ ယုံၾကည္မႈ တုိးပြား လာေနပုံကို ေဖာ္ၫႊန္းေနသည္။
ယခု လက္ရွိ လုပ္ေဆာင္ေနေသာ ႏုိင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲသည္ စီးပြားေရး ႐ႈေထာင့္မွ အတုိင္းအတာပမာဏ ႀကီးမားပုံကို စင္ကာပူထံ လက္ကမ္းခဲ့ျခင္းက မီးေမာင္းထုိးျပေနသည္။
ႏုိင္ငံ အေျမာက္အျမားမွ စီးပြားေရးလုပ္ငန္း အေျမာက္အျမားတုိ႔သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံ တြင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေရး စူးစမ္းရန္ စိတ္အား ထက္သန္ေနၾကသည္။
အာရွတြင္ ထုတ္ယူ သုံးစြဲျခင္းမျပဳရေသးေသာ ေနာက္ဆုံး က်န္ရွိေနသည့္ ေဈးကြက္ႀကီးအျဖစ္ ယူဆထားၾကရာ စီးပြားေရးက႑ မ်ားစြာတြင္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးမလုပ္ေဆာင္ႏုိင္ေသး ျခင္း၊ သို႔မဟုတ္ တ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားကသာ လႊမ္းမုိးထားျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚေနသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံ အဖြဲ႕၀င္အျဖစ္ ပါ၀င္ေသာ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ား အသင္း(အာဆီယံ)က ျမန္မာႏုိင္ငံကို ေဒသတြင္း ဗဟုိအခ်က္ အခ်ာႏုိင္ငံ အျဖစ္ ေထာက္ခံအားေပးလုိရာ စင္ကာပူႏုိင္ငံကလည္း ထုိ႔အတူပင္ျဖစ္သည္။
၂၀၁၄ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ သည္ အာဆီယံဥကၠ႒အျဖစ္ တာ၀န္ယူ ရေတာ့မည့္ ႏုိင္ငံေရးအေျခအေနေၾကာင့္မွ်သာမကေခ်၊ အာဆီယံသည္ ၂၀၁၅ ခုႏွစ္တြင္ ပုိမုိစုစည္း ေပါင္းစည္းေသာ စီးပြားေရးအသုိက္အ၀န္းတစ္ခု ျဖစ္လာရန္ ၾကံရြယ္ထားရာ ထုိစီမံခ်က္ကိုလည္း ပုိမုိအေထာက္အပံ့ျပဳလာႏုိင္ေပသည္။
မည္သို႔ဆုိေစကာမူ အေနာက္ အုပ္စုအေနျဖင့္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အေပၚ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆုိ႔ထား ေသာ ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားအား ႐ုပ္သိမ္းေပး/ မေပးဆုိေသာ အခ်က္ေပၚတြင္ မ်ားစြာ မူတည္ေနသည္။ ဥေရာပသမဂၢကေတာ့ ယခုပင္လွ်င္ ကန္႔သတ္ပိတ္ဆုိ႔မႈမ်ားကို စတင္ေလွ်ာ့ေပးေနၿပီ။
အေမရိကန္ အေနျဖင့္လည္း ႐ႈပ္ေထြးေသာ ဥပေဒျပဳ ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားရွိေနရာ ေလွ်ာ့ေပါ့ ေပးေရးအတြက္ အဓိကႏုိင္ငံေရးပါတီ ႀကီးႏွစ္ခုစလုံး၏ ေထာက္ခံမႈ စတင္ရရွိ ေနၿပီျဖစ္သည္။ အေကာင္းဘက္သို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရန္ အေၾကာင္းတရားမ်ား ရွိပါသည္။
သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏုိင္ငံသည္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈအတြက္ အသင့္ျဖစ္ေနပါၿပီေလာ။ ျမန္မာႏုိင္ငံ သည္ အရွိန္အဟုန္ႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးတုိးတက္ လာေရးအတြက္ စီးပြားေရးျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္အၿပိဳင္ ႏုိင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈက အမီလုိက္ႏုိင္ပါမည္ေလာ။
မၾကာမီက ထုတ္ျပန္လုိက္ေသာ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြ အဖြဲ႕ က ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏႈန္းသည္ ၅ ဒသမ ၅ ရာခုိင္ႏႈန္းရွိသည္ဟု ႀကိဳတင္ခန္႔မွန္း ထားသည္။
တစ္ကမၻာလုံး၏ စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ အားေလ်ာ့ေနခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို အိမ္နီးခ်င္း အင္ဒုိခ်ဳိင္းနားႏုိင္ငံမ်ားႏွင့္ တစ္တန္းတည္း ထား၍ ခန္႔မွန္းထြက္ခ်က္ထားျခင္းသည္ ထူးျခားေကာင္းမြန္ပါသည္။
သို႔ႏွင့္တုိင္ ထုိ႔ထက္ပုိ၍ ဖြံ႕ၿဖိဳးႏုိင္ေသာ အလား အလာမ်ားလည္း ရွိေနသည္။
အလွ်ံအပယ္ ေပါမ်ားေသာ ႏုိင္ငံ၏ ေရနံႏွင့္ဓာတ္ေငြ႕ သဘာ၀သယံဇာတမ်ား၊ သစ္ေတာထြက္ပစၥည္းႏွင့္ တြင္းထြက္သတၱဳ သယံဇာတမ်ား ပုိင္ဆုိင္ထားသည္ကိုပင္ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။
တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယႏွင့္ အေရွ႕ေတာင္အာရွတုိ႔ ဆုံရာ အခ်က္အခ်ာေနရာတြင္ ရွိေနသည္။
ထုိထက္မက ႏုိင္ငံ့လူဦးေရ ၅၄ သန္းတြင္ အမ်ားစုမွာ အလုပ္လုပ္ႏုိင္ ေသာ အသက္အရြယ္မ်ားျဖစ္ၾကၿပီး အလုပ္အကိုင္ကိုလည္း အာသာငမ္းငမ္း အလုိရွိေနၾကသူမ်ား ျဖစ္သည္။
လက္ရွိ အေျခအေနတြင္ ေဒသတြင္း အဆင္းရဲ ဆုံးႏုိင္ငံထဲတြင္ ပါ၀င္ေနရေသာ္လည္း ဖြံ႕ၿဖိဳးရန္ အလားအလာေကာင္းေတြ မ်ားစြာ ပုိင္ဆုိင္ထားသည္။ စုိးရိမ္ဖြယ္ရာမ်ားလည္း ရွိေနသည္။
အမ်ားစုမွာ စီးပြားေရး ေနာက္က်န္ခဲ့ ေသာႏုိင္ငံအမ်ားတြင္ ေတြ႕ျမင္ေနက် အခက္အခဲမ်ားျဖစ္သည္။ ဥပမာ- အေျခခံအေဆာက္အအုံ မလုံေလာက္ ျခင္း၊ အဂတိလုိက္စားမႈ ပ်ံ႕ႏွံ႔ျခင္း၊ ႏုိင္ငံ ေရး အေျပာင္းအလဲကာလ အာဏာ လႊဲေျပာင္းမႈ စသည္တုိ႔ ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္ ျမန္မာႏုိင္ငံတြင္မူ ထုိမွ်မက အထူးစပါယ္ရွယ္ စိန္ေခၚမႈ အခက္အခဲမ်ားလည္း ရွိေနသည္။
IMF က ေထာက္ျပခဲ့ေသာ အဓိက ျပႆနာတစ္ခု- ေငြလဲလွယ္ႏႈန္း ထိန္းခ်ဳပ္မႈႏွင့္ ေငြေၾကးမတည္ၿငိမ္မႈ ျဖစ္သည္။
အေမရိကန္ တစ္ေဒၚလာ၏ တရား၀င္လဲလွယ္ႏႈန္းမွာ ျမန္မာေငြ ေျခာက္က်ပ္ျဖစ္သည္။
သို႔ေသာ္ ျပင္ပ ေမွာင္ခုိေဈးတြင္ တစ္ေဒၚလာ လက္ရွိ က်ပ္ ၇၅၀ ၀န္းက်င္တြင္ ရွိေနၿပီး မၾကာမီႏွစ္မ်ားက က်ပ္ ၁,၂၅၀ ေလာက္ အထိ ရွိခဲ့သည္။
ႏုိင္ငံ၏ျခံဳငုံစီးပြားေရး (macro-economy) တည္ၿငိမ္ေနၿပီး ေငြေၾကးလဲလွယ္ႏႈန္း လြတ္လပ္စြာ ထားႏုိင္ေရးမွာ ကြ်မ္းက်င္လိမၼာေသာ ဘ႑ာ ေရး စီမံခန္႔ခြဲႏုိင္မႈရွိမွသာ ေမွ်ာ္လင့္ႏုိင္ေပမည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းသို႔ ၀င္လာၾကသည့္ ကုမၸဏီမ်ားအတြက္ အျခား အေရးႀကီးျပႆနာတစ္ခုမွာ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ကာကြယ္သည့္ ဥပေဒျဖစ္သည္။
လက္ရွိဥပေဒကို တည္ၿငိမ္ေသာ ေပၚလစီ မူ၀ါဒမ်ားျဖင့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေပးရန္ လုိအပ္သည္။
၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္လြန္ ႏွစ္မ်ားအတြင္းက ျမန္မာႏုိင္ငံ အာဆီယံ အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္လာမည္ဟူေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ျဖင့္ ကုမၸဏီတခ်ဳိ႕ လာေရာက္ ရင္းႏွီး ျမႇဳပ္ႏွံခဲ့ၾကသည္။
သို႔ေသာ္ ထုိအခ်ိန္က ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံခဲ့ ၾကသူမ်ားမွာ ေပၚလစီ မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ အေျခအေနအမ်ဳိးမ်ဳိး ေျပာင္းလဲေနမႈမ်ား ေၾကာင့္ ေသာင္မတင္ ေရမက် ျဖစ္ခဲ့ၾကရသည္။
ေနာက္ ေစာင့္ၾကည့္ရမည့္ျပႆနာ တစ္ခုမွာ ဗဟုိအစုိးရသည္ တုိင္းရင္းသား လူမ်ဳိးစုအမ်ဳိးမ်ဳိးႏွင့္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ တုိက္ခုိက္ေနခဲ့ရမႈကို အဆုံး သတ္ရန္ ႀကိဳးပမ္းေနသည္။
ကရင္မ်ား ႏွင့္ မၾကာခဏ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမႈရခဲ့သည္။ ကရင္သူပုန္ မ်ားသည္ ႏုိင္ငံေတာင္ပုိင္း ထား၀ယ္ စက္မႈဇုန္တြင္ လႈပ္ရွားေနခဲ့ၾကသည္။ ထုိေဒသတြင္ ယခုအခါ အစိုးရက ေဒၚလာဘီလ်ံ ၅၀ တန္ အဓိက ဖြံ႕ၿဖိဳးေရး စီမံကိန္းႀကီးကို လုပ္ေဆာင္လ်က္ရွိသည္။
စီးပြားေရးတံခါး ဖြင့္လာသည္ႏွင့္ အမွ် ရရွိလာမည့္ အက်ဳိးစီးပြားရလဒ္ကို အာဏာရွိသူႏွင့္ သူ႔အသုိင္းအ၀ုိင္း၏ လက္တြင္သာ ထားရွိျခင္းမျပဳေစရန္ အလြန္အေရးႀကီးသည္။
စီးပြားေရး ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို ႏုိင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ႏွင့္အတူ ယွဥ္လ်က္သြားႏုိင္ရန္မွာ အစုိးရအေနျဖင့္ လူထုကို ပညာေရးျမႇင့္ တင္ျခင္း၊ ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးျခင္းႏွင့္ လူထု၏ အုိးအိမ္ႏွင့္ အေျခခံလုိအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းေပးရေပမည္။
ျမန္မာအစိုးရႏွင့္ စင္ကာပူႏုိင္ငံတို႔ ခ်ဳပ္ဆုိခဲ့ေသာ သေဘာတူညီမႈတြင္ ဤအခ်က္မ်ား ပါ၀င္ေပသည္။
ဘ႑ာ ေငြေၾကးကိစၥ၊ ဥပေဒေရးရာႏွင့္ ျပည္သူ႔ ၀န္ထမ္းမ်ား ၀န္ေဆာင္မႈေရးရာတြင္ စင္ကာပူႏုိင္ငံ၏ ကြ်မ္းက်င္မႈအကူအညီ ကုိ ရယူကာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို စတင္ႏုိင္ေပသည္။
စင္ကာပူႏွင့္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံသည္ ကုန္သြယ္ေရးတြင္ ကာလ ၾကာရွည္စြာ ဆက္ဆံလာခဲ့ၾကသည္ျဖစ္ရာ ႏွစ္ႏုိင္ငံ သေဘာတူညီခ်က္တြင္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံ၏ ျပည္သူ႔၀န္ထမ္းအရာရွိ မ်ားအား ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးမည့္ အစီအစဥ္မ်ားလည္း ပါ၀င္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ရသည္။
ယခုအခ်ိန္တြင္ ကမၻာက အာ႐ုံစုိက္ ေနၾကသည္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ထူးထူး ျခားျခား ႏုိင္ငံေရးတံခါးဖြင့္လာျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
စီးပြားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲ ေရးမွာလည္း ပူးတြဲကိစၥရပ္အျဖစ္ ေပၚလာေလရာ စင္ကာပူႏွင့္ သေဘာ တူညီခ်က္သည္ ဤလမ္းေၾကာင္း အတုိင္း ေလွ်ာက္မည့္ ပထမေျခလွမ္း မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။
ဒီမုိကေရစီႏွင့္ လူ႔ အခြင့္အေရး ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသူမ်ားက ျမန္မာႏုိင္ငံ ျဖစ္ေပၚတုိးတက္မႈမ်ားကို ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ ေနၾကေပလိမ့္မည္။
သို႔ရာတြင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္လည္း အေျပာင္းအလဲအတြက္ ခြဲျခားမရေသာ အစိတ္အပုိင္းတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ဆုိသည္ကို ပုိ၍ ပို၍ ျမင္ေတြ႕ လာၾကရေပလိမ့္မည္။
(ဤေဆာင္းပါးရွင္ ဆိုင္မြန္ေတးသည္ 'စင္ကာပူႏုိင္ငံ ႏုိင္ငံတကာေရးရာသိပၸံ' ၏ ဥကၠ႒ျဖစ္သည္။)