စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔မႈ ေရွာင္ကြင္းရန္ အေမရိကန္ ကုမၸဏီမ်ား စင္ကာပူမွတစ္ဆင့္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံေနသေလာ၊

စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔မႈ ေရွာင္ကြင္းရန္ အေမရိကန္ ကုမၸဏီမ်ား စင္ကာပူမွတစ္ဆင့္ ျမန္မာ ႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံေနသေလာ၊    စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔ထားတာ ကို ေရွာင္ကြင္းဖို႔အတြက္ စင္ကာပူႏုိင္ငံမွာ မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ အေမရိကန္ကုမၸဏီတခ်ဳိ႕ဟာ စင္ကာပူ ကုမၸဏီနာမည္နဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရင္းႏီွးျမႇဳပ္ႏွံလာၾကတဲ့အတြက္ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း စင္ကာပူ ႏုိင္ငံဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေက်ာ္ တက္ၿပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ အမ်ားဆံုးႏုိင္ငံျဖစ္လာတယ္လို႔ ျမန္မာ့ဘ႑ာေရးဌာန ဒုတိယ ဝန္ ႀကီးတစ္ဦးက ေျပာၾကား ပါတယ္။ သူက ''တခ်ဳိ႕ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြဟာ စင္ကာပူႏုိင္ငံ မွာ မွတ္ပံုတင္ၿပီး စင္ကာပူကုမၸဏီ တစ္ခုအေနနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏုိင္ငံ မွာ လာေရာက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေနၾက ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စင္ကာပူဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံကို ေက်ာ္တက္ႏိုင္တာ ပါ'' လို႔ ေျပာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူက အဲဒီကုမၸဏီေတြဟာ ဘယ္ ကုမၸဏီေတြလဲလို႔ အတိအက် နာ မည္နာမနဲ႔ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားဖို႔ ျငင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ ၂ဝ၁၂ ခုႏွစ္မွာ သမၼတ အိုဘားမားက ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြကို ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံၾကဖို႔ ပထမဆံုးအႀကိမ္ခြင့္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လြန္ခဲ့တဲ့ စစ္အစိုးရနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ဖက္စပ္ၿပီး လုပ္ကိုင္ခြင့္ ကို ေတာ့ ဆက္လက္ ပိတ္ဆို႔ ထားရွိ ပါတယ္။ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္ ေမလအ တြင္းမွာေတာ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ အမ်ဳိးသားအေရးေပၚ ဥပေဒအရ ၁၉၉ဝ ျပည့္ႏွစ္ေတြအတြင္း ဒီမိုက ေရစီ လႈပ္ရွားမႈေတြကို ဖိႏွိပ္ခဲ့တဲ့ စစ္အစိုးရနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ နာမည္ပ်က္စာရင္းဝင္ ပုဂၢိဳလ္ေတြနဲ႔ ဖက္စပ္ၿပီး စီးပြားေရး မလုပ္ကိုင္ ၾကဖို႔ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြကို ဆက္လက္ တားျမစ္ခဲ့ပါတယ္။ တ႐ုတ္နဲ႔ အိႏၵိယႏုိင္ငံၾကားမွာ တည္ရွိတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကေန ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံအျဖစ္ အသြင္ကူး ေျပာင္းေနၿပီး ယခု ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပသြားဖို႔ ရွိေနပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဒီဇင္ဘာ လအတြင္းက သမၼတအုိဘားမား ဟာ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ရဲ႕အိမ္ကို သြားေရာက္လည္ပတ္စဥ္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံအေနနဲ႔ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ခ်ီ တက္ရာမွာ ျပည့္စံုဖို႔ အလွမ္းကြာ ေဝးေနေသးတယ္လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ သူကဆက္လက္ၿပီး ''ဒါေၾကာင့္ဘယ္ေလာက္ ခက္ခက္ ခဲ ခဲလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လုိအပ္ေနေသးတာ ေတြ႕ႏုိင္ၿပီး ေရွ႕မွာ စိန္ေခၚမႈ အမ်ားအျပားနဲ႔ ၾကံဳေတြ႕ႏုိင္တယ္'' လို႔ ေျပာပါတယ္။ အေမရိကန္ဘ႑ေရး ဌာနဟာ အေမရိကန္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူေတြ ဖက္စပ္လုပ္ကိုင္ခြင့္မရွိတဲ့ ျမန္မာကုမၸဏီ ရာေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ အမည္ေတြကို ထုတ္ျပန္ထားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီစာရင္းေတြထဲက ပယ္ဖ်က္ခဲ့သူေတြထဲမွာ သမၼတဦးသိန္း စိန္နဲ႔ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ ဥကၠ႒ ဦးေရႊမန္းတုိ႔ ပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ နာမည္ပ်က္စာရင္းကေန ပယ္ဖ်က္ဖို႔ စံႏႈန္းေတြကေတာ့ စစ္အစိုးရရဲ႕ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ အဆက္ အသြယ္ျဖတ္ေတာက္ပစ္ၿပီး စီးပြား ေရးလုပ္ငန္းေတြကို ေဆာင္ရြက္ရာမွာ ပြင့္လင္းျမင္သာရွိဖို႔ လုိတယ္ လို႔ အေမရိကန္ဘ႑ာေရးဌာနရဲ႕ ဝက္ဘ္ဆိုက္မွာ ေဖာ္ျပထားပါ တယ္။ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ ပိတ္ဆို႔အေရးယူမႈကို ေဖာက္ဖ်က္တဲ့ အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြကိုလည္း ဒဏ္ေငြအျဖစ္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂ သိန္းခြဲ ဒါမွမဟုတ္ တရားမဝင္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေငြရဲ႕ ႏွစ္ဆကို ေပးေဆာင္ရမယ့္အျပင္ ေထာင္ဒဏ္ အႏွစ္ ၂ဝ လည္း က် ခံရမယ္လို႔ အေမရိကန္ဘ႑ာေရး ဌာနက ထုတ္ျပန္ထားပါတယ္။ အဲဒီ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈ ကို ေရွာင္ကြင္းဖို႔ စင္ကာပူမွာ မွတ္ ပံုတင္ထားတဲ့ အေမရိကန္ကုမၸဏီ ေတြရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈေၾကာင့္ စင္ ကာပူဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံကို ေက်ာ္ တက္ၿပီး ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ နံပါတ္ ၁ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံသူ ျဖစ္လာတယ္ဆိုတဲ့ ေျပာၾကားခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး အေမရိကန္အရာရွိႀကီးတစ္ဦးက ေတာ့ မဟုတ္ဘူးလို႔ တံု႔ျပန္ ျငင္းဆို ခဲ့ပါတယ္။ သူက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈ က်ဆင္းလာတာဟာ ျမန္မာအစိုးရရဲ႕ ႏိုင္ငံစံု ျဖန္႔က်က္ ၿပီး လာေရာက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔ လို လားတဲ့ ဆႏၵေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႔ ေထာက္ျပထားပါတယ္။ စင္ကာပူ ႏုိင္ငံဟာ အေမရိကန္ႏုိင္ငံနဲ႔ တျခားႏိုင္ငံေတြက ကုမၸဏီေတြ လာေရာက္ မွတ္ပံုတင္ၿပီး လုပ္ကိုင္ဖို႔ ဆြဲေဆာင္မႈရွိတဲ့ ႏုိင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လုိ႔လဲဆိုေတာ့ စင္ကာပူႏုိင္ငံရဲ႕ ႏုိင္ငံေရး၊ တရား ဥပေဒနဲ႔ ဘ႑ာေရးစနစ္ေတြက ေကာင္းမြန္တည္ၿငိမ္လုိ႔ပဲ ျဖစ္တယ္ လို႔ သူက ေထာက္ျပပါတယ္။ ၂ဝ၁၄ ခုႏွစ္အတြင္း ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ တိုက္႐ိုက္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဟာ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ ထက္ ေလးပံုတစ္ပံု ျမင့္တက္လာ ၿပီး အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅ ဘီလီ ယံအထိ၊ စံခ်ိန္တင္ ျမင့္မားလာခဲ့ ပါတယ္။ ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္မွာလည္း အဲဒီႏႈန္းအတုိင္း တိုးျမင့္လာႏိုင္ တယ္လို႔ ဘ႑ာေရးဌာန ဒုဝန္ႀကီးက ခန္႔မွန္းထားပါတယ္။ သူက ''ႏိုင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို စတင္ ဖိတ္ေခၚခဲ့တဲ့ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္တုန္း က ဆိုရင္ ႏုိင္ငံျခား ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ႏွစ္သန္း ေလာက္ပဲ ရွိခဲ့တယ္'' လို႔ ေျပာပါ တယ္။ လက္ရွိ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ အမ်ားဆံုး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံလာတဲ့လုပ္ငန္းေတြကေတာ့ တယ္လီဖုန္း ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းနဲ႔ ေရွ႕ေျပး စက္မႈ လုပ္ငန္းေတြ လို႔ေခၚတဲ့ စား ေသာက္ကုန္လုပ္ငန္းနဲ႔ အထည္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္းေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘ႑ာေရးဝန္ႀကီးဌာန ဒုဝန္ႀကီး ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္အရ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ မိမိကုန္ထုတ္လုပ္မႈလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အေျခခံစခန္းေတြကို တည္ ေထာင္သြားဖို႔ ႀကိဳးပမ္းေန တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီလုပ္ငန္းဟာ ေလာေလာဆယ္ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ထက္ဝက္ေလာက္ပဲ ရွိေသးတယ္လို႔ သူက ေထာက္ျပ ထားပါ တယ္။ ဒါ့အျပင္ ျပည္တြင္း ေရာင္းခ်ဖို႔နဲ႔ ျပည္ပတင္ပို႔ဖို႔ ေမာ္ ေတာ္ကားအစိတ္အပိုင္းေတြ တပ္ ဆင္ထုတ္လုပ္တဲ့လုပ္ငန္းေတြကို လည္း လုပ္ကိုင္ဖို႔ ႏိုင္ငံ အေတာ္မ်ားမ်ားနဲ႔ ေဆြးေႏြးထားတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူက ''တျခားႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အေတြ႔အႀကံဳေတြအေပၚ အေျခ ခံၿပီး ကြၽန္ေတာ္တို႔ဟာ ကိုယ္ ပိုင္ပံုစံနဲ႔ ေဆာင္ရြက္သြားမယ္'' လို႔ ဆုိပါတယ္။ မက္ကင္းေဆးကုမၸဏီရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရ ျမန္မာႏုိင္ငံဟာ မိမိရဲ႕ ေရရွည္ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္မႈအတြက္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံဖို႔အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၆၅ဝ ဘီလီယံလိုအပ္ၿပီး  အဲဒီထဲမွာ ႏိုင္ငံျခားတုိက္႐ိုက္ရင္း ႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈဟာ အေမရိကန္ေဒၚ လာ ၁၇ဝ ဘီလီယံ ပါဝင္ဖို႔ လုိ တယ္လို႔ အၾကံျပဳထားပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက နစ္ဆန္း ေမာ္ေတာ္ကားကုမၸဏီဟာ ျမန္မာ ႏုိင္ငံမွာ ပထမဆံုးေမာ္ေတာ္ကား ထုတ္လုပ္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားကုမၸဏီျဖစ္ လာပါ တယ္။ ရန္ကုန္ၿမ္ိဳ႕ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္ ပဲခူးတိုင္းေဒသႀကီးမွာ စက္႐ံု တည္ေဆာက္ထားၿပီး ယခု ၂ဝ၁၅ ခုႏွစ္အတြင္း နစ္ဆန္းကား ေတြ ထုတ္လုပ္ဖို႔ ရွိပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ေအာက္တုိဘာလအတြင္းက လည္း ႏိုင္ငံျခားေငြေခ်းဘဏ္ ၉ ခု ကို လုပ္ကိုင္ခြင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ႏိုင္ငံတကာ ေငြေခ်းဘဏ္ေတြကို ခြင့္ျပဳခဲ့တာဟာ ႏုိင္ငံရဲ႕ေငြေခ်းငွား ႏိုင္ခြင့္ကို ေထာက္ခံမႈရရွိေစၿပီး ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံမႈကို ပိုမိုေကာင္းမြန္ေစ ႏိုင္တယ္လို႔ ၾသသိပ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံ သူမ်ား ဝန္ေဆာင္မႈလုပ္ငန္းက ေထာက္ျပထားပါတယ္။ ျမန္မာ့ ဘ႑ာေရးဌာန ဒုဝန္ႀကီးက ''ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လာအိုႏုိင္ငံလို အစိုးရ ေငြသိုက္ ေငြေခ်းစာခ်ဳပ္ေတြကို တျခားႏုိင္ငံေတြအား ထုတ္ေရာင္း ၿပီး ေငြေခ်းမွာ မဟုတ္ဘူး။ ကိုယ္ပိုင္ ေငြေၾကးရန္ပံုေငြ စီမံကိန္းရွိတဲ့အတြက္ တျခားႏိုင္ငံ ေငြေၾကးေစ်း ကြက္ကေန ရရွိေအာင္ ေဆာင္ ရြက္လိုျခင္း မရွိဘူး'' လို႔ ေျပာ ေၾကာင္းပါ ခင္ဗ်ား။  ။ ေမာင္ပုဆိုးၾကမ္း Ref : "Us Companies Skirting Myanmar Sanctions Fuel Record Investment" By David Tweed (Bloomberg) (mmbiztoday.com, Nov 27 - Dec 3, 2014.)